Onzakelijke lening een schenking?
5 mins to read this article
Machteld Bijkerk
Machteld Bijkerk CFP® is Senior Private Planner bij InsingerGilissen. Met een achtergrond in de fiscale adviespraktijk en ruim twintig jaar ervaring als belastingadviseur, beschikt Machteld over brede expertise in het begeleiden van cliënten bij complexe vermogens- en fiscale vraagstukken.
In haar eerdere rol als Senior Tax Manager ontwikkelde zij een sterk vermogen om fiscale materie te vertalen naar praktische en werkbare oplossingen binnen het totale vermogensadvies. Als gecertificeerd financieel planner (CFP®) benadert zij vermogensvraagstukken met oog voor de samenhang tussen fiscale, financiële en persoonlijke aspecten.
Het komt regelmatig voor dat een ondernemer startkapitaal nodig heeft of een aanvullende financiering zoekt voor een investering. Een lening afsluiten bij een (groot)ouder of ander familielid kan daarvoor een oplossing zijn. Ook bij de aankoop van een (tweede) woning of beleggingen wordt soms aangeklopt bij (groot)ouders. Een lening binnen de familie is laagdrempelig en veelal flexibel. Wel hanteert de Belastingdienst voorwaarden waaraan de lening moet voldoen om die fiscaal als lening te behandelen. Zo mag de lening niet ‘onzakelijk’ zijn.
In de praktijk worden onzakelijke afspraken vaak niet gemaakt uit onwetendheid of onzorgvuldigheid, maar vanuit een bewuste wens om vermogen over te dragen of familieleden financieel te ondersteunen. Door bijvoorbeeld een lagere rente af te spreken of soepelere voorwaarden te hanteren, kan het (klein)kind op een laagdrempelige manier worden bevoordeeld. Juist omdat deze intentie begrijpelijk en menselijk is, kijkt de Belastingdienst kritisch naar de fiscale duiding van dit soort leningen.
Heeft u in het verleden een lening verstrekt of opgenomen binnen uw familie, of overweegt u dat te doen, dan is het goed om stil te staan bij de fiscale behandeling van deze lening. Na het lezen van deze blog weet u alles over de onzakelijke (familie)lening. Hieronder vindt u waardevolle tips om ongewenste fiscale consequenties voor te zijn.
Wanneer is sprake van een onzakelijke (familie)lening?
Als een lening wordt verstrekt tegen voorwaarden die afwijken van wat onafhankelijke partijen zouden afspreken, kan sprake zijn van een bevoordeling. Denk bijvoorbeeld aan een rentepercentage dat lager is dan een zakelijke rente, of aan ruime aflossingsvoorwaarden. In de onzakelijke afspraken kan de Belastingdienst een bevoordeling zien en die aanmerken als een schenking die belast kan zijn met schenkbelasting. Afhankelijk van de familierelatie tussen geldverstrekker en geldlener loopt de schenkbelasting op van 10% tot maximaal 40%.
Een lagere rente of ruime aflossingsvoorwaarden kunnen onzakelijk zijn en mogelijk leiden tot een belastbare schenking.
Welke fiscale gevolgen heeft een onzakelijke (familie)lening?
De fiscale gevolgen voor leningen tussen privépersonen of familieleden, hangt af van de soort lening die is verstrekt. Voor direct opeisbare leningen zonder rente of met een te lage (en dus onzakelijke) rente is wettelijk bepaald dat er dan sprake is van een jaarlijks belaste schenking. Deze jaarlijkse schenking wordt gesteld op 6% minus de overeengekomen rente.
Een voorbeeld maakt dit inzichtelijk. Stel dat u € 300.000 direct opeisbaar heeft uitgeleend aan uw kind tegen 2% rente. Dan is sprake van een belaste renteschenking van 6% minus 2% is 4% over € 300.000, oftewel € 12.000 per jaar.
Is de lening tussen privépersonen niet direct opeisbaar en is geen of een te lage rente afgesproken? Dan kan het verschil tussen een zakelijke rente en de afgesproken rente als belaste schenking worden gezien.
Als de lening van € 300.000 niet direct opeisbaar is, maar een onzakelijke rente draagt van 2% terwijl een zakelijke rente 4% zou zijn, dan is sprake van een belaste renteschenking van 4% minus 2% is 2% over € 300.000, ofwel € 6.000 per jaar.
De onzakelijke (familie)lening is in de rechtspraak al een aantal jaren een geschilpunt tussen burgers en de Belastingdienst. In de Voorjaarsnota 2026 kondigde het ministerie van Financiën daarom aan dat nagedacht wordt over een maatregel om te voorkomen dat risicovol financieren leidt tot onbelaste vermogensoverdracht. (De Voorjaarsnota is de update van de minister van Financiën over de inkomsten en uitgaven van het Rijk en eventuele begrotingsbijstellingen.) Daarbij wordt onder meer gedacht aan het belasten van de feitelijke (materiële) bevoordeling, in plaats van aansluiting bij het veronderstelde, standaard gehanteerde rentepercentage van 6%.
Lenen aan een bv: hoe zit dat?
Onzakelijke leningen of leningen met onzakelijk voorwaarden komen ook voor tussen familieleden en een vennootschap, zoals een bv. U heeft als ouder vanuit privé bijvoorbeeld een lening verstrekt aan de bv van uw kind. Hoe zit het dan?
In dat geval ligt de fiscale behandeling anders. De bevoordeling zit dan niet zozeer in het rentevoordeel zelf, maar in de waardestijging van de aandelen van de bv. De Belastingdienst neemt tot nu toe het standpunt in dat deze waardestijging belast is met schenkbelasting tegen de waarde in het economisch verkeer. Dit standpunt is in de praktijk onderwerp van discussie en niet onomstreden onder fiscaal-juristen. Raadpleeg uw eigen fiscalist om te weten wat de fiscale gevolgen voor u en de bv van uw kind zijn.
Hoe aan te kijken tegen het verstrekken van leningen?
Een lening binnen de familie kan een passend instrument zijn om uw dierbaren financieel te ondersteunen, maar het vraagt om zorgvuldigheid. Vooral ook om te voorkomen dat u en uw familie voor fiscale verrassingen komen te staan. Deskundige begeleiding en advies van uw fiscaal adviseur is daarbij onmisbaar.
Het is verstandig om bij het verstrekken of herzien van een lening expliciet stil te staan bij vragen als:
- zijn de voorwaarden voldoende zakelijk en verdedigbaar?
- hoe verhouden risico en rendement zich tot elkaar?
- wat zijn de mogelijke fiscale gevolgen, nu en in de toekomst?
- past een lening bij uw bredere vermogens- en overdrachtsplanning?
- zijn er naast de lening nog andere geschikte vormen van vermogensoverdracht voor u?
Door leningen bewust vorm te geven en periodiek te evalueren, verkleint u de kans op ongewenste fiscale gevolgen en houdt u grip op de vermogensoverdracht binnen uw familie.
Een lening binnen de familie kan een passend instrument zijn om uw dierbaren financieel te ondersteunen en onderdeel zijn van vermogensoverdracht
Leningen als onderdeel van vermogensoverdracht
Een lening binnen de familie is vaak niet alleen bedoeld als financiering, maar ook als een manier om vermogen, bewust of onbewust, over te dragen aan de volgende generatie. Tegelijkertijd bestaan er andere manieren om vermogen over te dragen die fiscaal vaak duidelijker zijn afgebakend en minder gevoelig liggen. Denk aan periodieke schenkingen, het benutten van vrijstellingen, overdracht van vermogen door middel van een familiefonds of het zorgvuldig structureren van vermogensoverdracht in de tijd.
Welke vorm het beste past, hangt af van uw doelen, uw vermogenspositie en de familieverhoudingen. Door leningen niet los te zien, maar te plaatsen binnen uw bredere vermogensplanning, creëert u meer samenhang en rust en verkleint u de kans op onverwachte fiscale gevolgen.