Verkleining balanspositie van de Fed hoeft niet tot sterke rentestijging te leiden

Macro-economie , 18 SEP 2017

De Bank of International Settlements (BIS) waarschuwt beleggers en overheden voor de te hoog opgelopen schulden in combinatie met een stijgende rente. Over het tweede kwartaal is hoofdeconoom Borio positief en sluit hij zich aan bij de opmerking van bestuurder Williams van de Amerikaanse centrale bank (de Fed) in april, dat sprake was is van Goldilocks. Dat verwijst weer naar een sprookje van Goudlokje waarin de situatie precies goed is, nu de economieën in vrijwel alle landen tegelijkertijd een redelijke groei laten zien bij een lage inflatie. Na analyse van de schuldposities, en dan met name rekening houdend met de financiering via valutaswaps en kortlopende leningen, komt de BIS tot de conclusie dat de risico’s sterk zijn toegenomen. De Chinese denktank CASS maakt zich minder zorgen om de schuldpositie, omdat hier veel bezittingen tegenover staan. CASS berekende dat de netto activa uitkwamen op 80% van de omvang van de economie van China. Ook de beurzen lijken Goldilocks voorlopig nog te omarmen, met Amerikaanse beurzen die nieuwe recordstanden bereikten.

Een stijgende rente zou kunnen komen van hogere inflatie en een minder ruim monetair beleid. Verwacht wordt dat de Fed deze week zal aankondigen dat het de omvang van de opgekochte obligaties geleidelijk aan zal verlagen. Dit zal zij doen door de aflossingen op leningen niet te herinvesteren. Op dit moment heeft de Fed zo’n $ 4500 mrd aan leningen op de balans en verwacht wordt dat de Fed de komende maanden het bedrag dat afgelost wordt laat oplopen tot $ 50 mrd per maand, in principe in de verhouding 3 op 2 voor staats- versus hypotheekgerelateerde leningen. Waar de aflossingen voor staatsleningen vaststaan, zijn de hypotheekleningen afhankelijk van hoe veel Amerikanen verhuizen dan wel hun hypotheek herfinancieren.

De Fed berekende dat alle monetaire maatregelen de rente op 10-jaars leningen met 1%-punt heeft verlaagd. Vermindering van het aankoopbeleid zou dan dus tot een hogere rente kunnen leiden. Het is de vraag of dit ook de conclusie van de beleggers wordt. Op korte termijn kan dit afhangen van de verwachtingen van de Fed-leden, die woensdag bekend worden, en met name hoe het met “de dots” staat. De dots verwijzen naar de puntenwolk die gemaakt wordt van alle renteprognoses van de Fed-leden. Beleggers kijken of de gemiddelde verwachting nog steeds staat op 1 renteverhoging dit jaar en 3 volgend jaar. De kans dat hierin verandering komt is klein, omdat dan 5 van de 16 Fed-leden van mening moeten veranderen. De Amerikaanse economie draait nu goed, maar de orkanen zullen de groei in dit kwartaal drukken. Verder betekent het langzaam laten aflopen van de portefeuille een heel geleidelijke vermindering. Zelfs indien de Fed alle aflossingen niet meer belegt, duurt het 8 jaar voordat de hypotheekleningen van de balans zijn. Inschatting van het toekomstige beleid van de Fed wordt lastiger nu 4 van de 7 door Washington gekozen leden in het komende halfjaar moeten worden vervangen inclusief de twee belangrijkste posities, de voorzitter en de Vice-voorzitter. Voor de rente speelt ook een rol dat alle door de Fed geboden liquiditeiten slechts beperkt zijn gebruikt voor kredietverlening. Een schatting van MRB geeft aan dat de Fed haar balans met de helft kan verminderen voordat dat effect heeft voor de kredietverlening van de commerciële banken.

Ook de Bank of Japan komt deze week met een monetair besluit. Daarnaast zijn de inkoopmanagersindices vrijdag van belang, die zullen wijzen op voortzetting van de economische groei. Zondag zijn de Duitse verkiezingen.

Download Bestand